Trang chủ Chuyên đề Văn hóa

Nhạc sĩ Thanh Tùng Trái tim sẽ không ngủ yên…

Chia sẻ
Nhạc sĩ Thanh Tùng Trái tim sẽ không ngủ yên…

(Baotinnhanh.vn) - …hoặc nói một cách hơi “sến” thì con tim ấy vẫn đập, theo từng thanh âm của mỗi bài hát mà tới nay đã có thể coi là những mẫu mực của một thứ nhạc pop rất Việt Nam nhưng hiện đại và

 

Trong bài viết này, người viết muốn nhìn âm nhạc của Thanh Tùng ở góc độ thuần túy âm nhạc và hy vọng lý giải được phần nào ảnh hưởng lớn lao của những bài hát Thanh Tùng viết ra đến nền ca nhạc Việt Nam khi đó và tới tận bây giờ, cũng như ảnh hưởng của cá nhân Thanh Tùng đến với giới âm nhạc (một kiểu như tính cách Trịnh Công Sơn đã tác động tới các tín đồ nhạc Trịnh ra sao). 

Khi những bài hát đầu tiên của Thanh Tùng xuất hiện, là thời đỉnh cao của một phong trào mà đến nay giới trẻ nghe nhắc đến sẽ trợn mắt khó hiểu: ca khúc chính trị! Do bối cảnh thời ấy, ca khúc chính trị như một cái dù để các nghệ sĩ nhạc trẻ có thể núp bóng mà hát lại nhạc trẻ trước 75 hoặc nhạc ngoại quốc Âu-Mỹ vốn là cấm kị lúc ấy, chen vào giữa các bài hát xây dựng đời sống mới, đi tới những nông trường xa. Do tính nửa tối nửa sáng như vậy, nên dù phong trào này kéo dài cả chục năm, góp phần sản sinh ra cả một thế hệ nghệ sĩ mới, trong đó có những ngôi sao lớn  nhất của nhạc Việt những năm 80-90, nhưng về âm nhạc, thực sự không có thành tựu gì!

Cho đến khi Thanh Tùng xuất hiện!

Hình ảnh: Nhạc sĩ Thanh Tùng Trái tim sẽ không ngủ yên… số 1

Bức ảnh kỷ niệm của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và nhạc sĩ Thanh Tùng được chụp vào năm 1993.

Cám ơn mùa thu, bài hit đầu tiên của Thanh Tùng là một ca khúc làm thay đổi hoàn toàn tư duy “ca khúc chính trị” khi đó. Âm nhạc vang lên sảng khoái, đẹp đẽ, lời hát vừa đảm bảo được tính “đường lối” (để không bị nhòm ngó cấm cản) mà lại bay bổng đáng yêu vô cùng: Và bầu trời như có gió mát, gió trên trời như cất tiếng hát, Hát cho mùa thu đến, cho quê hương hay cho tình yêu. Chỉ cần có “cho quê hương” là đủ liều lượng “chính trị” trong một ca khúc nhạc pop điển hình. Công thức này được Thanh Tùng tiếp nối hoàn hảo trong những bài hát tiếp theo đều nổi đình đám ngay khi được tung ra: Lời tỏ tình của mùa xuân (…đất nước với sức sống mới…); Ngôi sao cô đơn (…một ngày cuộc sống mới ghé bước chân dưới hiên nhà em…vì cuộc đời mà em hãy hát…); Câu chuyện nhỏ của tôi (…Hát với em về mọi người về ngày mai và ước mơ…) v.v. Nếu phải nói đến tính thông điệp trong âm nhạc như một yêu cầu nhất thiết phải có, ít nhất là thời điểm ấy, thì có lẽ Thanh Tùng là người giỏi nhất khi “gài” được thông điệp vào những bài hát đầy tính đại chúng và giải trí. Đây là giai đoạn sung sức của Thanh Tùng khi ông trở thành một “hit-maker” cho cả đời sống nhạc nhẹ Việt Nam, giúp các nhóm “ca khúc chính trị” dần gần gỡ bỏ cái nửa “chính trị” để sang những năm 90 trở thành những ban nhạc trẻ nổi bật nhất đưa nhạc nhạc Việt Nam sang một trang mới. Đóng góp của Thanh Tùng không riêng gì cho vùng nào, dù có một giai đoạn ông gắn bó nhiều với một đoàn ca nhạc rất nổi tiếng, ngôi sao sáng chói của miền Trung, là Đoàn ca múa Hải Đăng (tỉnh Phú Khánh), và một loạt bài tình ca của ông ra đời trong giai đoạn này, tương truyền được tặng cho nàng thơ là nữ ca sĩ nổi tiếng xinh đẹp có giọng hát vô cùng ngọt ngào và không thiếu nũng nịu, chỉ có cô mới hát Chuyện tình của biển hay đúng như những gì bài hát ấy cần được vang lên. Nhưng đây lại là một câu chuyện khác, sẽ được kể lúc khác.

 

Hình ảnh: Nhạc sĩ Thanh Tùng Trái tim sẽ không ngủ yên… số 2

Thanh Tùng rõ ràng là người thức thời, bằng chứng là ông không cần sống bằng âm nhạc vẫn có một cuộc đời phong lưu khi sớm trở thành doanh nhân thành đạt thời mở cửa. Tính thức thời còn thể hiện rõ hơn nữa trong âm nhạc. Khi giai đoạn “ca khúc chính trị” thoái trào, khi không cần phải đưa đời sống mới, cuộc đời mới vào trong ca khúc một cách công khai như trước, ông viết những bài hát về tình yêu đầy ngọt ngào mà không thiếu suy tư triết lý, đến nay đó vẫn là những bản tình ca hay bậc nhất của nhạc Việt: Chuyện tình của biển, Hoa tím ngoài sân, Em và tôi, Giọt nắng bên thềm, Giọt sương trên mi mắt, Mưa ngâu, Trái tim không ngủ yên… Loạt tình ca này trở thành một mảng rất riêng biệt trong các sáng tác của Thanh Tùng, nó rất khác với các bài hát thời trước, cũng như nhạc tình Trịnh Công Sơn thì rất khác với các ca khúc da vàng vậy, và khác với những bài được cho là viết riêng tặng cho người vợ của ông đã ra đi khi còn sớm (Lối cũ ta về, Một mình, Hoa cúc vàng). Chính những bài tình ca ấy thường được liên tưởng, được gắn liền với các “bóng hồng” trong cuộc đời của Thanh Tùng, sản sinh ra nhiều những câu chuyện hậu trường đôi khi rất ly kỳ. Chỉ có người hát thành công nhất các bài hát của Thanh Tùng ở giai đoạn đầu, và cũng nhờ các bài hát của Thanh Tùng mà cô trở thành ngôi sao lớn, là không bị dính vào hai chữ “nàng thơ”, cho dù nhìn ở góc độ đồng hành sáng tạo, cô thực sự là nàng thơ, là nữ ca sĩ Ngọc Bích. Nói thêm chút về mảng tình ca “phi chính trị” này: Thanh Tùng đã viết các bài hát ấy khá gần với cách mà nhóm Phượng Hoàng trước năm 1975 với các thủ lĩnh Lê Hựu Hà và Nguyễn Trung Cang đã soạn ra các bài “Tình ca Phượng Hoàng”, một thứ nhạc pop rất Việt Nam nhưng rất gần với nhạc Anh – Mỹ. Bạn cứ thử hát Em và tôi hay Giọt sương trên mi mắt bằng tiếng Anh xem, sẽ thấy rất gần với những love songs trong thời vàng son tình ca những năm 80 và thấy Thanh Tùng cập nhật và hiện đại thế nào.

 

Hình ảnh: Nhạc sĩ Thanh Tùng Trái tim sẽ không ngủ yên… số 3

Ngoài ba mảng ca khúc rất dễ phân biệt như vậy: thời ca khúc chính trị - thời tình ca – thời “một mình”, Thanh Tùng thi thoảng có những bài hát nằm ngoài mọi định nghĩa về phong cách của ông, có cảm tưởng như một người hoàn toàn khác viết ra. Ở những năm 70, trước cả 3 thời kể trên, ông có Cây sầu riêng trổ bông viết cho vở cải lương cùng tên; sau này ông có bài hát viết cho hợp xướng rất hay về một công trình thủy lợi (Đá Bàn dòng nước mùa xuân) hay bài hát cuối cùng của ông được công bố là Chuyện cổ Nghi Tàm nghe giống như được sáng tác riêng cho một hội diễn văn nghệ. 

Gần 40 năm xuất hiện trong âm nhạc Việt Nam, chỉ với vài chục bài hát và một vị trí hàng đầu không thể thay thế, Thanh Tùng để lại một di sản âm nhạc đầy ý nghĩa, chúng ta có thể nhìn vào từng bài hát của ông trong giai đoạn chúng được ra đời để hiểu thêm nhiều điều về đời sống xung quanh, về xã hội và con người. Có những bài hát của ông bản thân chúng đã hoàn thành sứ mệnh của mình, ngày nay chúng ít được hát không phải vì không hay hoặc không hợp, mà đơn giản là chúng đã được chủ nhân định sẵn cho một giai để tận hiến và mở đường cho những giai đoạn tiếp theo. Có những bài hát khi viết ra mặc nhiên sẽ trở thành những bản tình ca vượt thời gian, và cũng có bài hát tưởng như rất riêng tư nhưng lại trở thành bài được hát nhiều bậc nhất trong sự nghiệp Thanh Tùng. Kể ra như vậy chắc độc giả cũng đã tự đoán ra bài nào với bài nào. 

Cũng như với Thanh Tùng, người đàn ông đầy kiêu hãnh trước cuộc đời, biết khi nào thì làm gì, và đã làm là phải để lại dấu ấn trong đời. Thanh Tùng ra đi, nhưng trái tim ông, một trái tim đầy nhạc tính và tràn ngập tình yêu, sẽ còn đập, còn thao thức cùng những bài hát ông để lại.

 


 

Nhà báo Nguyễn Minh

Theo Theo Vnexpress

Chia sẻ

Ý kiến của bạn